سرگروههاي آموزشي منطقه راه آهن لرستان

در اين مرحله ،استاد راهنما در تحقيق مختار است . كه طرح را بپذيرد يا رد كند يا احتمالاً با تغييراتي آن را تائيد نمايد. در صورتي طرح به هر شكلي مورد قبول واقع شود ، از آن پس محقق موظف است كه طبق طرح تنظيم شده در پي انجام تحقيق بر آيد.

 

  طرح تحقيق

 

طرح تحقيق در حقيقت تابلوئي است كه گام بگام راهنماي ما در طي مسير تلاش وكاوش است محقق در سايه تبعيت از آن مي تواند بنقطه مورد نظر برسد . ونيز در آن منعكس شده است كه چه راه وروشهائي را بايد در پيش بگيرد ودر هر نقطه چه بايد بكند. وبه بيان سـاده طـرح تحقيـق هـم چون طرح سيـم كشي ساختماني است كه در آن مهندس با دست داشتن نقشه سيم كشي ها سعي دارد زواياي تاريك ساختمان را پيدا كرده و حركت سيم هارا به آن جهت هدايت كند . و با روشن كردن لامپي ، محيط مورد نظر را روشن كند و به ديگران نشان دهد.

  شكي نيست كه تنها داشتن نقشه يا طرح ، مسئله را حل نمي كند ضمن تهيه آن بايد مصالح و وسايل مورد نياز را گردآوري كرد و با فراهم آوردن امكـــانات و پيش بيني هاي لازم و بهره گيري از فنون و مهارتهاي مورد نياز به سوي مقصد حركت نموده و سرانجام مجهولي را معلوم نمايند و اين طرح بصورت تابلوئي هميشه بايد در اختيار ودسترس محقق باشد واو هيچ قدمي را برندارد مگر براساس آن طرح ونقشه باشد.

 

فايده و ضرورت طرح براي انجام تحقيق

 

 براي طرح تحقيق فوايدي است كه برخي از آنها مي تواند بقرار زير باشد:

-          جهت فعاليت و حركت محقق را مشخص و روشن مي سازد.

-           صرفه جوئي در زمان و امكانات مادي مي شود.

-           محقق و همكاران او را از بيراهه  وخطاها ي بيهوده باز مي دارد.

-           طرح تحقيق راهنماي است براي طرح يا تحقيقات نيمه تمام.

-           ميزان كار و سرعت محقق تا رسيدن به هدف را مشخص مي سازد.

-           تعداد متغيرهاي مورد بررسي را مشخص ميسازد.

-           وظايف همه افراد و مسئوليت آنها را مشخص مي كند.

ويژگي هاي يك طرح تحقيق خوب

 

1- طرح تحقيقي خوب است واضح و داراي صراحت باشد محققان ديگر به راحتي آن را به فهمند.

2- مسائل مربوط به صرفه جوئي در امكانات مادي و زمان كاملاً پيش بيني شده است

3- يك طرح خوب تحقيق داراي انعطاف و نرمش است .

4- از بهترين را براي رسيدن به هدف استفاده شده است.

 

مراحل يك طرح تحقيق

 

1-     عنوان تحقيق    2- مقدمه  3- توصيف مختصر تحقيق   4- بيان مساله

5- اهميت و ضرورت تحقيق     6- اهداف تحقيق    7- سئوالات ويژه تحقيق

  8-  فرضيه هاي تحقيق   9- روش اجراي تحقيق   10- محدوديت هاي اجراي  تحقيق 12- تعاريف اصطلاحات و واژه ها

 

 

 

 

مراحل يك طرح تحقيق  

 

    در صفحه عنوان موضوع تحقيق بصورت  يك جمله صريح و روشن بيــــــان مي شود كه بهتر است در آن بررسي رابطه ومعلولي و يا همبستگي بين متغيرها مطرح گردد. وطول عنوان حدود 12 تا 15 كلمه بيشتر نباشد.

 

مساله(عنوان)، مشكل احساس شده اي است كه محقق

به  حل آن  علاقمند است و مي خواهد راه حل آنرا بيابد.

 

1 - عنوان تحقيق:

 

   يكي از مشكل ترين مراحل طرح تحقيق كه براي اخذ درجه تحصيلي بكــــار مي رود انتخاب مسئله مناسب است. تازه كاران مسئله اي را انتخاب مي كنند كه دامنه بسيار وسيعي دارد . اين امر ممكن است به دليل درك كمترآنها از طبيعت تحقيق و مراحل سيستماتيك حل مسئله و يا به دليل اشتياق فراوان اما ناپخته آنها به حل سريع و فوري يك مسئله مهم باشد. اما آنهائيكه كار آزموده ترند مي دانند كه تحقيق براي يافتن حقيقت و يا حل يك مسئله مهم به صرف وقت و انرژي و بكار بردن تفكر منطقي گسترده نياز دارد.

    دالن معتقد است دانشجويان هنگام انتخاب موضوع تحقيق دچار چهار نوع اشتنباه  مي شوند :

1 - مساله اي را شتابزده و بدون تجزيه وتحليل تمام شقوق تصميماتشان انتخاب مي كنند.

2-      به جاي اينكه براي روشن ساختن مساله پي سوابق بگردند ، ماهـــــها به دفع الوقت   مي گذارنند.

3-      قبل از انتخاب مسئله پژوهشي ، روش اجراي تحقيق را مشخـــــــــص مي كنند.

4-     به جاي آنكه ابعاد مساله را به طور دقيق طرح و اصطلاحات را به روشني تعريف كنند ، توصيفي كلي از مساله ارائه مي دهند.

بنابراين ، براي نوشتن و تنظيم عنوان تحقيق رعايت نكات زير ضروري است: 

الف - عنوان تحقيق بايد شناختي دقيق و روشن از حوزه موضوع را عرضه دارد.

ب- موضوع تحقيق بايد در پرتو امكانات عملي و واقعيتها تهيه و تنظيم گردد.

ج- موضوع تحقيق بصورت يك جمله كامل مثبت دقيق و صريح مطرح مي گردد.

د- در هنگام بيان موضوع تحقيق بايد به سئوالات ذيل به روشني جواب داده شود:

1-    چه كسي؟( يعني پژوهش در مورد چه كساني اجرا خواهد شد)

2-    چه متغيرهاي:

(براي تعيين متغيرهاي مورد بررسي جدول زيرا تكميل كنيد)

 

متغيرهاي آماري

متغيرهاي پژوهشي

3-چگونه؟ (رابطه بين متغعيرها)

4- كجا؟

5-چه وقت؟

 

2- مقدمه

 

 مقدمه كامل همان طور كه خط مشي پژوهشي را تعيين مي كند ، اطلاعات روشن و دقيقي در باره آنچه موضوع مورد پژوهش قرار خواهدگرفت و همچنين علت انجام آن را به خوانند مي دهد.در مقدمه طـــرح تحقيق با بيان مختصري از تاريخچه موضوع ،كه از چه زماني و چگونه اين مساله شروع شده است وچه پيامدهاي داشته است به اهميت و ارزش موضوع پرداخته مي شود.

محقق بايد قبل نوشتن مقدمه به  چند نكته مهم توجه داشته باشد:

1-     دليل و انگيزه انتخاب موضوع را به طور منطقي روشن سازد.

2-      گستردگي و فراواني موضوع ( مشكل) رادر جامعه مورد بررسي قرار دهد.

3-      ارتبا ط پژوهش فعلي را با پژوهش هاي قبلي  مشخص سازد.

4-     انجام پژوهش فعلي چه پيامدهاي خواهد داشت.

 

3- توصيف مختصر موضوع تحقيق

 

 با توجه به اينكه عنوان تحقيق در ابتداي طرح بايد خيلي محدود و كوتا ه وبا استفاده كلمات ساده و روش بيان شود ، لذا محقق مي تواند در اين قسمت موضوع خود را با استفاده كلمات دلـخواه بــدون توجــه محدويت مطرح شده در هنگام نوشتن عنوان به مقدار بيشتر توضيح دهد.

 

4- بيان مسئله

 

   مساله تحقـيـق عبارت از شرايـطي است كه پژوهشگر را بر مي انگيزد در باره آن كـنـد وكـاو كند.

  مسئله ، مشكلي است كه محقق قصد دارد راه حلي مناسب ومنطقي براي برطرف كردن آن پيدا كند، بعبارت ديگر ، او در اين مرحله چون يك نقاش ، طرح كلي خويش را ترسيم كرده است و براي فهماندن آن به ديگران نيازمند برجسته كردن ويژگيهاي و جزئيات آن مي باشد. 

 معمولاً مساله  تحقيق بصورت سوالي بيان نمي شود بلكه بصورتي بيان مي شود كه بطور عملي قابل بررسي و تحقيق باشد . انتخاب كلمات بايد با دقت و با توجه به موضوع تحقيق انجام پذيرد. ويا به عبارت ديگر بيان مساله به نحوي باشد كه چگونگي بررسي متغير يا متغيرها ر، مكان و دامنه و وسعت پژوهش را روش كند.    

 

5 - اهميت وارزش پژوهش

 

    اهميت وارزش پژوهش مشخص كننده آنست كه نتايج حاصله از انجام اين پژوهش تا چه حد براي خود محقق وديگران مفيد وموثر است. وچه اطلاعات جديدي بدست خواهد آمد.

  بنابراين به هنگام نوشتن اهميت وضرورت پژوهش بايد دونكته مهم را مد نظر داشته باشيد:

  الف- چه نوع اطلاعاتي و در مورد چه چيزي اطلاعاتي در اختيار ديگران خواهيد گذاشت.به عبارت   ساده  تر  متغيرهاي مورد پژوهش رامشخص خواهيد نمود.

  ب- نتايج حاصله از انجام پژوهش در كجا وچگونه مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

  هر محققي مي تواند با استفاده از منابع مختلفي موضوع مورد پژوهش خودرا با اهميت جلوه دهد اين منابع عبارتند از:

 1- قدرت تفكر واستدلال محقق براساس تجربيات حرفه اي و اطلاعات كلي.

2- نوشته ها وتحقيقات ديگران براي حمايت از گفته ونوشته هاي خود.

3- آمار ونتايج موجود در پژوهشهاي انجام گرفته.

 

  6- اهداف تحقيق

 

  محقق هدف يا هدفهاي كلي و آرماني پژوهش را به صورت بيانه هاي مثبت و كلي مطرح مي سازد . وبه عبارت ديگر محقق در عرضه اين هدفها بر علمي بودن نتايج تحقيق بودن بيش از هر چيز ديگر اهميت ميدهد.

    اهداف تحقيق معمولاً به دو صورت كلي ، و ويژه بيان مي شود . هدف از بيان اهداف به صورت كلي آن است محقق قصد دارد ، معلوم دارد در پي چه چيزي است و قصد و نيت نهائي از انجام تحقيق چيست. كه بهتر در يك ويا پاراگراف اهداف كلي تحقيق نوشته شود وبعداز آن اهداف ويژه آورده شود.

  اهداف ويژه تحقيق معمولاً بعداز اهداف كلي تحقيق نوشته مي شود ، در حقيقت چهارچوبي است كه مشخص مي سازد چه كارهاي انجام بگيرد وچه كارهاي انجام نگيرد يعني ريزكاريهاي انجام يافتني تحقيق را مي توانم از اين قسمت طرح تحقيق به فهميم.

    بهتر است محقق اهداف ويژه خود را به صورت بيانه هاي دقيق و مشخص مطرح كرده و حتماً در آن بيانه ها متغيرهاي مورد مطالعه و شيوه هاي اجراي پژوهش و زمان ومكان و جامعه و نمونه مورد پژوهش كاملاً مشخص كند. بطوريكه محقق بتواند آنها را در معرض آزمايش قرار دهد.

 

مي توان ادعا داشت كه اهداف ويژه تحقيق ، راهنمائي براي تهيه و تدوين ابزار گردآوري اطلاعات است و چهار چوبي مناسب براي تجزيه وتحليل آماري ارائه ميدهد

 

 

     7- فرضيه

 

   پس از بررسي اطلاعات موجود در باره سئوال مطرح شده و براساس اين اطلاعات ، محقق يك پاسخ مقدماتي مي دهد، يعني رابطه راكه بايد بين عناصر سئوال خود وجود داشته باشد پيش بيني مي كند . به عبارت ديگر ، محقق نتايجي را پيش بيني مي كندكه پژوهش او بدست خواهد آورد . اين پيش بيني ، كه به صورت يك جمله تاييدي تنظيم مي شود نه يك جمله سئوالي ، فرضيه تحقيق را تشكيل مي دهد.

هرفرضيه خوب داراي سه ويژگي دارد :

(1)با اطلاعاتي كه محقق در مرحله قبلي جمع آوري كرده است  توجيه ميشود،

(2)عملياتي است (3)و از لحاظ نظري باروري دارد.

    فرضيه مستقيماً از تخيلات محقق نشات نمي گيرد بلكه استدلالي است كه محقق ، با تكيه برا اطلاعات جمع آوري شده در باره مباني نظري و آزمايشي تحقيق خود ، تدوين مي كند. 

    تدوين يك فرضيه بايد عملياتي باشد . اصطلاح عملياتي كردن يك اصطلاح فني است كه به تعريف يك پديده مربوط مي شود . بدين ترتيب كه هر پديده مورد مطالعه بايد به شيوه عيني ، دقيق و رياضي ( كه در جريان تحقيق بوسيله آن اندازه گيري خواهد شد ) تعريف شود.

  سومين ويژگي يك فرضيه خوب باروري نظري آن است .منظور از باروري نظري اين است كه بررسي فرضيه اطلاعات جديدي را به همراه آورد. هر فرضيه اي به كمك يك آزمايش ، در يكي از زمينه هاي علمي ، مورد بررسي قرار مي گيرد، بايد بتواند اطلاعات جديدي را به مجموعه اطلاعاتي كه قبلاً در آن زمينه جمع آوري شده است اضافه كند.

تعريف فرضيه:

فرضيه يك بيانه ظني است ، يك حدس يا يك پيشنهاداست،

كه درباره روابط   دو يا چند متغير بحث مي كند.

 

بطور كلي از بررسي تعاريف فرضيات چنين بر مي آيد كه فرضيه در حقيقت يك نوع پيش انديشي و يا تصور است كه در سايه تجربه و عمل و يا مطالعه بدست آمده  و ارزش آزمايش و بررسي   پيدا كرده است.

 

  اهميت فرضيه

 

  تهيه فرضيه مهم است از اين جهت كه عناصر مهم به حساب مي آيد . پايه اي است كه روي آن مي توان بحث ها و برسي هاي خود را قرار داد. در سايه آن محقق قادر مي شود پديده ها را پيش بيني  بكنند و توجيه مساله اي را زير نظر گيرد.

فرضيه مطالعات و تحقيقات را جهت ميدهد . و كار تجزيه و تحليل را سروسامان

مي بخشد و همچنين فرضيه پيش نويس قانون علمي است.

 

 خطر فرضيه

 

فرضيه با اهميتي كه دارد گاهي ممكن است خطرناك باشد . در خطرناك بودن فرضيه عواملي موثرند كه عبارتند : علائق وطني ، تعصبات نژادي مليت ها، عقايد مذهبي خاص، داورهاي غرض آلود ، خواسته هاي شخصي ، پندارها ، آداب و سنن و ….  بر اين اساس ضروري است محقق تا حد امكان خود را از اين عوامل و شرايط دور دارد و موجباتي پديد آورد كه حدسها اصيل تر و قابل تطابق بيشتر با واقعيت ها باشند.

 

  ملاكهاي قابل قبول در تدوين فرضيه

 

     دونالد اري و همگارانش پنچ ويژگي يا ملاك ، مطابق شرح زير ، براي تدوين فرضيه نام برده اند:

    1- فرضيه بايد قدرت تبيين داشته باشد.

    2 - فرضيه بايد رابطه مورد انتظار ، بين متغيرها را بيان كند.

درهنگاه بيان فرضيه محقق در حقيقت حدس علمي ميزند كه چنانچه با يكي از متغيرها  چنين بازي شود  و يا در آنها چنين دخل و تصرفي بعمل آيد  و يا اين چنين دستكاري گردد، چنان نتايجي  عايد خواهد شد كه محقق فرض را براي بيان چگونگي روابط متغيرها مطرح مي سازد،  لذا مناسب خواهد بود ، حالتهاي ممكن چگونگي روابط متغيرها را كه معمولاً مورد بررسي و دستكاري پژوهشگران قرار مي گيرد مورد توجه قرار داد اين حالات عبارتست از :

   الف - بررسي ميزان تفاوت اثر . در اينجا پژوهشگر بدنبال بررسي و مقايسه تفاوت اثر دو يا چند متغير بر يك يا چند متغير ديگر است.

   مثال:     ميانگين نمرات دانشجو يان متاهل در منبع كنترل راتر بيشتر از دانشجويان مجرد است. بررسي ميزان رابطه همبستگي و جهت آن . در اين نوع فرضيه ها محقق قصد دارد ارتباط بين دو يا چند متغير را مطرح سازد و نه رابطه علت ومعلولي بين آنها را.

  مثال : ميزان نمرات بيشتر در منبع كنترل دروني دانشجويان پسر با سن زياد آنان ارتباط دارد.

  ب- بررسي ميزان رابطه علت ومعلولي ( اثر علي)

پژوهشگر در پي كشف و تعيين رابطه علت ومعلولي دو يا چند متغير است. در اينجا محقق بدنبال ارتباط و همبستگي دو متغير نيست بلكه  مي خواهد عميق تر و ريشه اي تر با آن برخورد كرده و بگويد كه متغيري علت بوجود آمدن متغير ديگر است.

   مثال : هوش بيشتر دانشجويان پسر باعث بالا بودن نمره در منبع كنترل دروني راتر است.

3- فرضيه با قابل آزمون باشد.

 4- فرضيه بايد با اصول كلي دانش موجود . هماهنگ باشد.

1-    فرضيه بايد تا حد امكان روشن و دقيق بيان شود.

 

   خصوصيات يك فرضيه مناسب و علمي

 

 يك فرضيه خوب وبا ارزش داراي ويژگيهاي زير مي باسد:

-          زباني ساده و قابل فهم دارد.

-           داراي صراحت و رسائي است.

-          مسائل آن تعريف شده و قابل فهم است.

-          محتواي آن قابل آزمايش و بررسي مجدد است.

-          محتواي آن قابل آزمايش و بررسي مجدد است.

-           فكري را عرضه يا نظري را ارائه ميكند.

-           جنبه ايده آلي ، خيالي و توهم در آن ملاحظه نمي شود.

-           مبتني بر واقعيات و آگاهي هاي صحيح است.

 

8- سئوالهاي ويژه تحقيق

 

   همانطوريكه كفته شده فرضهاي تحقيق بايد مورد آزمايش قرار گيرند و نهايتا نتيجه گرفته شود   فرض قبول است يانه . احتمالاً در برخي از پژوهشها طرح فرضها بگونه اي كه بتوان از طريق آزمون هاي آماري تائيد و يارد آنها    مقدورنيست. لذا در اينگونه موارد فرضهاي تحقيق به صورت سئوال نوشته شود و محقق در پايان تحقيق بايستي قادر باشد به اين سئوالات  پاسخ دهد.  اين سئوالات را سئوالات راسئوالهاي ويژه پژوهش مي خوانند ودر پايان نامه هاي تحقيقي تحت عنوان سئوالهاي ويژه پژوهش مطرح ميگردد.

  چنانچه پژوهش داراي يك متغير باشد و پژوهشگر قصد توصيف وضع آن متغير باشد بهتر است كه محقق بجاي فرضهاي تحقيق ، سوالهاي براي اين نوع پژوهش مطرح كند. اين سوالها معمولاً ازاهداف پژوهش مشتق مي شوند ودر  جريان تحقيق در معرض آزمايش گذاشته ميشود . ودر واقع نتايج پژوهش بايستي به سئوالات پاسخ داد.

  مثال : چه گروهي از دانشجويان در منبع كنترل دروني نمــــــــــــرات بيشتري مي گيرند؟

         آيا دانشجويان پسر از دانشجويان دختر نمرات بيشتري در منبع كنترل دروني مي گيرند؟

 

 

9- روش اجراي تحقيق

 

     اين مرحله از طرح تحقيق شامل چندمين فعاليت مهم در پژوهش است ، كه محقـق بايد آنها را پيش بيني كند ، كا آنها عبارتند:

 

  الف : تعيين روش پژوهش:

  در اين قسمت ، محقق به توضيح و توجيه روش تحقيقي خود كه براي اين مطالعه و تحقيق ويژه  با توجه به انواع مختلف روشهاي تحقيقي و با در گرفتن  هدف و موضوع پژوهشي خود ، مناسب دانسته است، مي پردازد.

  لازم به ياد آوري است كه به منظور انتخاب روش تحقيق ، بايد موضوع و هدفهاي پژوهشي خود را به دقت مطالعه كنيد واز مقايسه ومقابله آنها با هدفهاي روشهاي گوناگون تحقيق ، روش مناسبي براي مطالعه خود انتخاب كنيد.

 

 ب- جامعه و نمونه:

     در اين قسمت پژوهشگر كليه آزمودنيهاي ، آنها به صورت گروهي و چگونگي انتخاب آنها را شرح مي دهد . بعبارت ديگر ، اين قسمت از طرح تحقيق بايد مشخص كند چند نفر آزمودني ( نمونه) از جامعه مورد مطالعه در تحقيق مشاركت خواهند داشت. يا به عبارتي به سئوالات ذيل جواب دهد:

-           در اين تحقيق آزمودنيها چه كساني هستند؟ ( جامعه )

-           در اين تحقيق آزمودنيها چند نفرند؟ ( نمونه)

-           آيا با توجه به موضوع و هدفهاي مورد مطالعه ، آزمودنيهاي انتخاب شده ، براي اين تحقيق مناسب هستند؟

-           آيا آزمودنيها ،دواطلب شركت در اين تحقيق هستند؟

-           نوع گزينش و تقيسم آزمودنيها به چه ترتيب خواهد بود؟ ( روشهاي نمونه گيري)

-           خصوصيات ويژه آزمودنيها چيست ؟

  ج  - ابزار و روشهاي جمع آوري اطلاعات

 ابزا به وسيله يا وسايلي اطلاق مي شود كه از طريق اجراي آنها ، اطلاعات جمع آوري مي شود . لازم به توضيح است كه ابزا تنها به وسايل وتجهيزات اطلاق نمي شود ، بلكه شامل كليه موادي    مي شود كه پژوهش اقتضا مي كند.

ابزار گردآوري دادها و سيـله ايـست كه پژوهشـگر به كمك آنها داده هاي لازم را جمع آوري و ثبت مي نمايد.

 

    رايج ترين ابزار گردآوري داده ها ، پرسشنامه ، برگه مشاهده ، برگه مصاحبه و فيش ثبت مطالعات مي باشد . پژوهشگر برحسب روش تحقيق خود و نوع داده هاي كه قصد دارد آنها را جمع آوري كند تصميم مي گيرد ابزار تحقيق خود را تعيين كند .

 توجه داشته باشيد براي انتخاب ابزار اندازه گيري خود موارد زيرا مد نظر قرار دهيد.

- مي توانيد از ابزار هاي ديگران كه توليد شد و استفاده شده است استفاده كنيد يا خود توليد كنيد.

 - بايد ميزان ضرايب روائي و پايائي ابزار گردآوري داده ها مشخص ومعين كنيد.

 - هنگام استفاده هرگونه ابزاري بايد محقق مطوئن شود كه ابزار مورد نظربا فرهنگ و روحيات مردم مورد تحقيق مناسب است.

 - حساسيت ابزارهاي جمع آوري اطلاعات بايد دقيقاً مورد توجه قرار گيرد.

 - چگونگي اجرا ي ابزار مورد نظر بايد بطور ساده بيان شود.

-        روشهاي آماري

  در اين قسمت ، محقق روشهاي آماري خاصي را كه براي تجزيه و تحليل يافته هاي تحقيق مورد استفاده قرار خواهد داد    ، به دقت وبه تفصيل توصيف مي كند. لذا ، پژوهشگر براي انتخاب روش آماري مناسب ، جهت تجزيه و تحليل دادها ي جمع آوري شده ، لازمست :

 اولاً ، شناخت كافي از داده هاي تحقيق  داشته باشد.

  ثانياً ، از روشهاي آماري كه در پژوهشهاي علوم انساني مورد استفاده قرار مي گيرد اطلاع كافي داشته باشد.( اطلاع از روشهاي آمار توصيفي و استنباطي)

 

10          - محدوديتهاي پژوهش

 

   در هر پژوهشي  محقق با انجام برخي كنترل ها ، به منظور جلوگيري از اثر برخي متغيرهاي ناخواسته و مزاحم در نتيجه تحقيق  ، در حقيقت محدوديت هاي بوجود مي آورد كه در اختيار محقق است  ، كه اين محدوديت در واقع براي انجام تحقيق ونتيجه گيري ضروري است .

متغيرهاي ناخواسته و مزاحم ديگري وجود دارد كه نوع ديگري از محدوديتها را در پژوهش بوجود مي آورد ، بدين معني كه كنترل برخي از متغيرهاي ناخواسته و مزاحم در اختيار پژوهشگر نيست . لذا ، اين متغيرها نيز بايستي مشخص شود و پژوهشگر آگاهي خود را از تاثير اين متغيرها بر نتايج  تحقيق نشان دهد. اين متغيرها وچگونگي تاثير آنها بر نتايج پژوهش در قسمت   محدوديت هاي خارج از كنترل پژوهشگر  ذكر مي گردد.

 

لازم است در نوشتن محدوديت هاي تحقيق نكاتي رعايت شود:

 1- محدوديت تحقيق دو نوع هستند ، همانطوريكه قبلاً اشاره شده است بايد اين دو عنوان بطور جداگانه آورده شود.

 2- محدوديت هاي بايستي به روشني و وضوح معلوم باشد.لازمست مشخص شود كه چرا و چگونه اين متغيرها بر نمونه پژوهش ، گرد آوري داده ها و يا نتايج يافته ها تاثير مي گذارد.( بهتر است از نوشته هاي ديگران براي حمايت از گفته هاي خود كمك بگيرد)

 3- پژوهشگر بايستي تا حد امكان و بطور منطقي متغيرهاي ناخواسته را تحت نظر بگيرد و يا آنها را كنترل كند وبه اصطلاح براي خودش محدوديت قائل شود و اگر نتواست متغير ناخواسته و يا مزاحمي را كنترل كند ،لازمست آنرا در قسمت محدوديت هاي خارج كنترل مرقوم دارد.

 4- در مواردي كه متغير ناخواسته بطور كامل قابل كنترل نباشد و تنها بتوان آنها را بطور نسبي كنترل كرد ، نيز لازمست در قسمت  محدوديت هاي خارج كنترل  از پژوهشگر آورده شود.

توجه داشته باشيد كه در اين قسمت بايستي شامل نكات زير باشد:

الف- نام ومشخصات احتمالي متغير ناخواسته و مزاحم مورد نظر .

ب - دليل قائل شدن اين محدوديت .

ج - تاثيري كه اين محدوديت بر پژوهش مي گذارد.

 

11- تعريف عملياتي

 

  در اين قسمت از طرح تحقيق ، محقق واژه ها و اصطلاحات تحقيق خود را هم از لحاظ نظري و هم از لحاظ عملي تعريف مي كند.  مراد از تعريف نظري آن است كه پژوهشگر يك مفهوم و واژه را بوسيله مفاهيم ديگر تعريف مي كند . اين تعريف يك استنباط ذهني و تجريدي از واژه هاست و بايستي ريشه در نوشته ها و نظريه هاي موجود داشته باشد و بطور علمي بيان شود.

  اما مراد از تعريف عملي  كه واژه ها واصطلاحات ، آنست كه محقق در اين تعريف به مشخص ساختن حدود يك متغير و تعيين حوزه عملياتي آن ، تعيين معيارها وملاك تجربي و عملي جهت  اندازه گيري و سنجش آن متغير بطريقي كه در پژوهش مورد نظر ، مورد توجه محقق مي باشد ، مبادرت مي كند.

 

توجه داشته باشيد تعريف عملياتي بصورت دقيق و باكلمات ساده و واضح بيان كنيد، بطوريكة براي همه خوانندگان معني يكساني داشته باشد. وازبرداشتهاي متفاوت  خوانندگان جلوگيري شود.